GEZİ ROTALARI

Yarımada Projesi ile katılıma, yaratıcılığa ve değerlere dayalı, farklı bir deneyim biçimi hayata geçiriliyor. Proje, konuklarına Yarımada’yı deneyimleyerek öğrenme fırsatı veriyor; yerli halka da sahip olduğu değerleri, “deneyim ekonomisi” yoluyla kazanca dönüştürme imkânı sunuyor.

Öyle bir mekânsal deneyim düşünün ki konuklar Yarımada’yı dokunarak öğreniyor, tanıyor. Yürüdüğü ya da bisiklete bindiği yollar onu pırıl pırıl plajlara, orman kamplarına, günübirlik turizm alanlarına, kazı alanları ve ören yerlerine, müzelere; köy pansiyonlarına, yöresel lezzetlerle tatlanan mekânlara, her şeyin en tazesini ve özgününü bulabildiği tematik pazarlara, yerel kültürün yansıması şenliklere, festivallere taşıyor…

Yarımada, konukları için “unutulmayacaklar” arasında yerini alırken bu eşsiz coğrafya parçasını koruyup kollama sorumluluğu tüm dünya ile paylaşılmış oluyor.

Yarımadalılık bilincini geliştiren ve yerinden yönetim ilkesini esas alan proje; bireysel ve sivil inisiyatifler ile kurumlar arasındaki işbirlikleri çerçevesinde yürütülüyor. Yerli halkın politikalara aktif katıldığı, kendi yaşamları üzerinde karar verme yetisine sahip olduğu yerelde kalkınma projeleri, aşağıdan yukarıya örgütlenme modelini öngörüyor.

Doğal ve tarihi özellikleriyle hepsi birer çekim alanı olan Karaburun, Çeşme, Urla, Seferihisar, Güzelbahçe, Menderes ve Selçuk ilçeleri, Yarımada Gezi Rotaları Projesi kapsamında yeniden bütünlüklü hale geliyor.
 
Yarımada’yı İzmir’in yanı sıra ulusal ve uluslararası toplum ile ilişkilendiren proje, rotaları deneyimleyenleri bölgenin doğal, tarihi ve kültürel zenginlikleri ile de buluşturuyor. Proje, tarım ile turizmin “yaşayarak öğrenme” esasıyla birleştiği alanda, şu başlıklardan oluşuyor:

1. Tematik gezi güzergâhları
2. Yarımada tematik pazarları
3. Festival ve şenlikler

• Tematik gezi güzergâhları

Yarımada Gezi Rotaları’nın temelini oluşturan yürüyüş, bisiklet ve deniz rotaları, ziyaretçilere bölgeyi yaşayarak öğrenme imkânı sunuyor. Projede Yarımada’nın, İzmir ve yakın çevresi ile Akdeniz ağına entegre olmasını sağlayacak dört tematik güzergâh yer alıyor:

- Efes-Mimas Yolu
- Mavi Rota
- Bağ Yolu
- Zeytin Yolu
 
Efes-Mimas Yolu

http://rota.yarimadaizmir.com 
Efes – Mimas Yolu, yerleşimi sekiz bin yıl önceye giden İzmir yarımadasında, tarihin izini süren rotaların ortak adı. Yürüyüş ve bisiklet yolları ile geçilebilen parkurların yanı sıra zeytin ve bağ temalı rotaları meraklılarına sunuyor. Mavi rota ise kimliğini denizden alan coğrafyanın sınırlar ötesine açılan kapısı. 

Selçuk, Menderes, Seferihisar, Güzelbahçe, Urla, Çeşme ve Karaburun ilçelerinden geçen Efes (Selçuk) – Mimas (Karaburun) Yolu, bu güzergâhtaki tüm doğal, tarihi ve kültürel birikimi içeriyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin organize ettiği profesyonel dağcı ve yürüyüşçüler, bisikletçiler, zeytinciler ve bağcıların gönüllü çabalarıyla oluşturulan rotalar kapsamında; ulaşım olanakları, coğrafi veriler, konaklama mekânları, mola ve kamp alanları, sağlık tesisleri, tarihi ve doğal değerler, kerteriz noktaları gibi bilgiler haritalara işlendi. Uluslararası standartlara uygun olarak işaretlenen rotalara yol levhaları yerleştirildi.

Yarımada’da bin yıllar öncesinden bugüne taşınan kadim İyonya uygarlığından Osmanlı eserlerine kadar tüm tarihi birikim, İzmir’de ilk kez yürüyüş ve bisiklet rotalarına dönüştürüldü. Rotaların ana omurgasını oluşturan İyonya uygarlığının 6 kenti, Efes – Mimas Yolu’nda yer alıyor:

Ephesus (Efes-Selçuk), Kolophon (Değirmendere-Menderes), Lebedos (Ürkmez-Seferihisar), Teos (Sığacık-Seferihisar), Klazomenai (İskele-Urla) ve Erythrai’dir (Ildırı-Çeşme), bir diğer İyon kenti Phokaia (Foça) ise, mavi rota aracılığıyla Karaburun’dan Yarımada’ya bağlanıyor.

Yarımada Gezi Rotaları’nın temelini oluşturan Efes – Mimas Yolu, ziyaretçilerine bölgeyi yaşayarak öğrenme imkânı sunuyor. Rotaların yolları; pırıl pırıl plajlar, orman kampları, günübirlik turizm bölgeleri, kazı alanları ve ören yerleri, müzeler, zeytinlikler ve işlikler, bağlar; köy pansiyonları, yöresel lezzetlerle tatlanan mekânlar, pazaryerleri, şenlik ve festivaller ile kesişiyor.

Yürüyüş yolu: Toplam 709 km uzunluğunda 49 parkurdan oluşan yürüyüş yolu, antik Efes kentinde Artemis Tapınağı’nın önünden başlıyor; mitolojik adı Mimas olan Karaburun’da sona eriyor. Yarımada Projesi alanındaki altı antik İyon kentini ve diğer tarihi alanları birbirine bağlayan yürüyüş yolu, İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin organize ettiği dağcılık kulüp ve derneklerine bağlı gönüllü yürüyüşçüler tarafından belirlendi. Yürüyüşçülerin güzergâh üzerinde GPS cihazlarıyla belirlediği kamp alanları, su kaynakları, görülmeye değer tarihi ve doğal miras haritalara işlendi.


Bisiklet yolu: Kent içindeki 40 kilometrelik kıyı şeridine kesintisiz bisiklet yolu yapımını sürdüren, bisiklet kiralama sistemi Bisim istasyonlarını kuran İzmir Büyükşehir Belediyesi, bu çalışmalarını Yarımada bisiklet rotaları ile bütünleştiriyor. Belediye bir yandan da kenti, Avrupa Bisiklet Ağı’na (EuroVelo) entegre etme çalışmalarını sürdürüyor. Avrupa Bisikletliler Federasyonu’nun (ECF) yönettiği 70 bin kilometrelik EuroVelo’nun 14 rotası bulunuyor. Üyelik gerçekleştiğinde Avrupa bisiklet yolları deniz yoluyla Çeşme’den Yarımada’ya bağlanacak; İzmir’deki bitiş noktası ise antik Efes kenti olacak.

İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin organizasyonu ile odak noktasında bisiklet olan dört dernek ve topluluk, Çeşme Limanı – Artemis Tapınağı arasındaki rotaları belirledi. 15 parkurdan oluşan toplam 773 kilometrelik bisiklet yolunun, 3 parkurdan oluşan 190 kilometrelik bölümü, EuroVelo standartlarına uygun olarak saptandı. Güzergâh üzerinde sörf okulları, kaplıcalar, plajlar, doğal güzellikler gibi nirengi noktaları yer alıyor.



Zeytin yolu: Dünyadaki ilk modern zeytinyağı işliği, Urla’daki Klazomenai antik kentinde yer alıyor. Yarımada’nın en karakteristik ürünü zeytinin Yarımada’daki yolculuğu tematik gezi güzergâhlarımızdan birini oluşturuyor. Güzelbahçe, Çeşme,  Seferihisar, Menderes ve Selçuk ilçelerinden geçen rota, Zeytince Derneği temsilcilerinin alanda yaptığı çalışmalar sonucunda oluşturuldu. Güzergâh üzerindeki anıt zeytin ağaçları, zeytinyağı işlikleri, su kaynakları, zeytinyağı fabrikaları, manzara / seyir terasları, zeytin ezme yerleri, zeytinyağı yapımında kullanılan taşlar, kamp yerleri, kuyular, yel değirmenleri ve su değirmenleri tespit edildi. Rota, İzmir’in üye olduğu “Dünya Gurme Kentler Ağı”na (DELICE) bağlanıyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi ve İzmir Ticaret Odası ortaklığıyla Ocak 2015’te gerçekleşen üyelik yoluyla İzmir ve dolayısıyla Yarımada bölgesi,  gastronomi turizmi rotasına dâhil oldu.

Bağ yolu: Çeşme’deAnadolu’nun bilinen ilk şaraphanesine sahip Yarımada, tarihinden aldığı güçle bugünün bağ rotasını oluşturuyor. Toplam 151 km’lik rotası ile Selçuk, Seferihisar, Menderes, Urla, Karaburun ve Çeşme’deki bağları kapsıyor. Bağ Yolu’nun European Wine Cities (Avrupa Şarap Kentleri) gibi ağlara bağlanmasına yönelik çalışmalar yapılıyor.

Mavi rota: Hedefimiz, tarihin usta denizcileri İyonların izinden giderek Foça, Sakız ve Sisam ile Yarımada arasında bağlantı kurmak. Plajlar, deniz sporları, kamp alanları, balıkçı barınakları ve olta balıkçılığına dair sunduğumuz bilgiler ile deniz turizmini destekliyoruz. Ege Üniversitesi desteğiyle Dalyanköy, Ürkmez, Gümüldür ve Pamucak’ta uygulanan yapay resif projeleriyle; kıyı balıkçılığını desteklemeyi, biyolojik çeşitliliği artırmayı, sportif balıkçılık ve dalış turizmi için yeni alanlar yaratmayı amaçlıyoruz. Yarımada’nın plaj envanterini hazırlıyoruz. Plajların mavi bayrak ve sertifikası, yüzme suyu, su sporları, plaj sporları, cankurtaran ve kablosuz internet hizmeti gibi özellikleri, bu envanterde yer alıyor. Mavi rotayı, İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin kent içi deniz ulaşımı ile entegre ediyoruz.


• Yarımada tematik pazarları

Proje alanında belirli zamanlarda kurulan tematik pazarlar, yerel yönetim, üretici ve tüketicinin birbirine dolaysız dokunduğu alanlar. İzmir Büyükşehir Belediyesi, pazarları geliştiriyor, standardize ediyor ve tanıtıyor.
Periyodik, mevsimsel ve özel gün ve haftalarda düzenlenenler olmak üzere üç kategorideki pazarlarda üreticiler, ürünü yerinde pazarlayabiliyor. Tarımsal turizmin uygulama alanlarından biri olan tematik pazarların ürün ve hizmet standartları, yerel yönetimin önderliğinde; uzmanlar, kooperatifler, esnaf ve sivil toplum örgütlerinin temsilcileri ile belirlendi.

Üreticiler için getirilen standartlar:
- Bulunduğu bölgede ikamet etmesi
- Çiftçi kayıt sistemine dâhil olduğuna dair belge
- Halk Eğitim Merkezinden alınan açık alan pazarcılığı ve hijyen belgesi
- Kuralları kabul ettiğini gösteren belge.

Pazaryerleri yönetmeliğinde belirtilen donatılar dışında getirilen standartlar:
- İletişim masası
- Bilgilendirme panosu                                                   
- Yerel ürünlerin deneyimlendiği atölyeler                      
- Yöresel mutfağa sahip kafeterya
- Tarihi ve doğal çevre atmosferini yaşatan pazaryeri
- Pazara özgü ürünler
- Coğrafi işaret tescilli ürünler.

Pazar organizatörleri için getirilen standartlar:
- Yeni tematik pazarlar için kurumsal kimlik (önlük, örtü, etiket, tezgâh, ambalaj-şişeleme).


Tematik Pazarlar Nerede, Ne Zaman ?

GÜZELBAHÇE  
Yelki Pazarı Cumartesi
Halk Pazarı Cumartesi
Salı Halk Pazarı                              Salı
Yaka Otantik Pazarı Pazar
Gece Pazarı (Vapur İskelesi) 15 Haziran – 15 Eylül tarihleri arasında her akşam
   
ÇEŞME  
Çiftlik Pazarı Cuma
Alaçatı Pazarı Cumartesi
Dalyan Pazarı Salı
Reisdere Halk Pazarı Çarşamba
Çeşme Merkez (Köy Ürünleri Üretici Pazarı) Çarşamba
Çeşme Merkez Açık Halk Merkezi Pazar
Ilıca Açık Halk Merkezi Perşembe
Ovacık Açık Halk Merkezi Cuma
   
KARABURUN  
Karaburun Merkez Halk Pazarı          Çarşamba
Karaburun İskele Gece Pazarı 01 Haziran - 30 Eylül arasında her akşam
Mordoğan Halk Pazarı Salı
Mordoğan Gece Pazarı  01 Haziran - 30 Eylül arasında her akşam
   
SELÇUK  
Cumartesi Halk Pazarı                    Cumartesi
Pazartesi Halk Pazarı Pazartesi
Belevi Halk Pazarı Pazar
Çamlık Halk Pazarı Perşembe
Gökçealan Semt Pazarı Pazar
Selçuk Gece Pazarı Haziran – Eylül ( Salı /Perşembe )
Selçuk Kadın Emeği Pazarı 1 Haziran – Eylül sonu (Her Pazar 17.00'den sonra
   
SEFERİHİSAR  
Cuma Halk Pazarı             Cuma
Köy Ürünleri Pazarı Salı
Sığacık Üretici Pazarı Pazar
Akarca Gece Pazarı Yaz sezonu boyunca hergün
Sığacık Gece Pazarı Yaz sezonu boyunca hergün
Ürkmez Halk Pazarı Pazar
Ürkmez Gece Pazarı Yaz sezonu boyunca hergün
Doğanbey Gece Pazarı Yaz sezonu boyunca hergün
   
MENDERES    
Özdere Orta Mh. Halk Pazarı          Çarşamba
Gümüldür Halk Pazarı Cuma
Özdere Kültür Pazarı Mayıs sonu – Eylül sonu hergün
Özdere Çukuraltı Pazar Yeri Cumartesi
Gümüldür Gece Pazarı Mayıs sonu – Eylül sonu her akşam
Menderes Merkez Halk Pazarı Perşembe – Pazar
   
URLA   
Zeytinalanı Gündüz Halk Pazarı  Perşembe 
Urla Merkez Halk Pazarı  Cuma
Tamirhane Kadın Üretici Pazarı  Cumartesi
Urla Sanat Sokağı  Yaz sezonu boyunca Cuma / Cumartesi / Pazar 
İskele Gündüz Halk Pazarı  Cumartesi 
İskele Kadın Üretici Pazarı  Yaz sezonu boyunca her gün 
Çeşmealtı Gece Pazarı  Kış sezonu boyunca hafta sonları gün